System kaucyjny to mechanizm, w którym do ceny napoju dolicza się kaucję za opakowanie. Konsument otrzymuje kaucję z powrotem po zwróceniu pustego, oznaczonego opakowania w wyznaczonym punkcie (butelkomat, sklep). Celem jest zwiększenie odzysku i recyklingu, zmniejszenie zaśmiecenia oraz zwiększenie jakości surowca wtórnego.

System kaucyjny w Polsce działa od 1 października 2025 roku.

Opakowanie objęte kaucją: butelki PET jednorazowe do 3,0 l; puszki metalowe (aluminium / stal) do 1,0 l. Wyłączone: kartoniki wielomateriałowe (np. Tetra Pak — mleko, większość soków), opakowania po oleju, środkach chemicznych, kosmetykach, lekach, puszki i opakowania po żywności (np. puszki z pomidorami) — chyba że oznaczone jako opakowanie napoju.

Opakowanie objęte systemem kaucyjnym posiada specjalne oznaczenie (logo systemu kaucyjnego) umieszczone na etykiecie. To znak, że przy zakupie została doliczona kaucja i opakowanie można zwrócić.

Wysokość kaucji zależy od rodzaju opakowania i jest określona przepisami. Kaucja wynosi 50 groszy za opakowanie PET i aluminiowe oraz jest doliczana do ceny napoju.

Nie, paragon nie jest wymagany. Przy zwrocie opakowań klient otrzymuje bon, na którego podstawie otrzymuje zwrot kaucji.

Opakowania można oddać w sklepach uczestniczących w systemie kaucyjnym – zarówno w automatach (butelkomatach), jak i w punktach ręcznego przyjmowania.

Nie wszystkie sklepy uczestniczą w systemie kaucyjnym. Obowiązek przyjmowania opakowań dotyczy głównie większych sklepów od 200 m². Mniejsze placówki mogą dołączyć dobrowolnie (do 200 m²).

Możesz oddać opakowanie w dowolnym sklepie, który uczestniczy w systemie kaucyjnym i przyjmuje dany typ opakowania.

W procesie odzyskiwania kaucji za opakowania, klient ma prawo do realizacji bonu, ale również do odbioru gotówki.

Tak. Butelka lub puszka musi być w takim stanie, aby można było ją zeskanować – nie powinna być zgnieciona ani uszkodzona.

Opakowanie powinno być opróżnione. W przypadku butelek plastikowych zaleca się pozostawienie nakrętki.

Nie, jeśli nie mają oznaczenia systemu kaucyjnego. Kaucja obowiązuje tylko dla opakowań wprowadzonych po starcie systemu.

Takie opakowanie należy wyrzucić do odpowiedniego pojemnika do segregacji odpadów (np. żółtego worka na plastik i metal).

Obecnie w systemie kaucyjnym uczestniczą opakowania plastikowe i metalowe/aluminiowe. Butelki szklane są objęte osobnym systemem kaucyjnym do 2028 roku.

W takiej sytuacji, aby zwrot opakowania przebiegł pomyślnie należy sprawdzić stan opakowania i oznaczenie. Jeśli wszystko jest poprawne, zgłoś problem obsłudze sklepu.

Jeżeli sklep odmawia przyjęcia opakowania objętego systemem kaucyjnym, możesz zgłosić sytuację do operatora systemu kaucyjnego lub wybrać inny punkt zbiórki.

System kaucyjny zwiększa poziom recyklingu, ogranicza zaśmiecenie i umożliwia ponowne wykorzystanie cennych surowców.

Nie. Zgnieciona butelka może nie zostać przyjęta przez automat. Aby zwrot opakowania objętego systemem kaucyjnym przebiegł pomyślnie, opakowanie musi mieć widoczny i nieuszkodzony kod kreskowy.

Najlepiej oddawać butelki z zakrętką – nie trzeba jej zdejmować.

System kaucyjny oraz jego sprawny rozwój finansują producenci napojów oraz nieodebrane kaucje.

Kaucja nie podlega VAT, ponieważ ma charakter zwrotny i nie stanowi zapłaty za usługę, ani towar.

Nieodebrane środki są przeznaczane na finansowanie systemu kaucyjnego – rozwój infrastruktury, logistyki, procesu przetwarzania.

System kaucyjny powstał po to, by usprawniać segregację śmieci i obniżyć opłaty za przetwarzanie surowców – w systemie kaucyjnym to producenci odpowiadają za opłaty, a konsumenci mogą dzięki niemu odebrać należną sobie kaucję.

Ze względu na skomplikowany proces przetwarzania opakowań kartonowych typu Tetra Pak oraz higienę przetwarzania opakowań po nabiale, na ten moment te opakowania nie są objęte systemem kaucyjnym. Możliwe jest jego rozszerzenie w przyszłości.

System kaucyjny w Polsce obejmuje butelki plastikowe PET do 3 l oraz puszki aluminiowe do 1 l.

Najlepiej oddawać butelki oraz puszki w oryginalnym kształcie – jest to konieczne do poprawnego zczytania kodu EAN, który potrzebny jest do oddania butelek lub puszek.

Tak, butelki oddawane do zwrotu muszą posiadać etykietę, na której nadrukowany jest znaczek kaucyjny oraz kod kreskowy, konieczny do pomyślnego zwrotu.

Zalecamy, aby butelki oddawane do zwrotu w systemie kaucyjnym posiadały nakrętkę.

Jeśli pozostała część opakowania jest w nienaruszonym stanie, można zwrócić opakowanie z inną nakrętką. W systemie kaucyjnym najważniejszy jest kod kreskowy oraz znaczek kaucyjny zawarty na etykiecie.

Opowiadają się za tym różne argumenty: oddawanie opakowań do systemu kaucyjnego w butelkomacie lub w zbiórce ręcznej zapewnia segregację najwyższej jakości oraz usprawnienie procesu odzyskiwania wartościowych surowców. Dodatkowo, dzięki systemowi kaucyjnemu, konsument może odebrać kaucję, którą opłacił podczas zakupu produktu. Wyrzucając opakowanie kaucyjne do żółtego worka, tracisz możliwość odzyskania zapłaconej kaucji, a butelka nie trafia do ponownego obiegu przetwórstwa.

Sytuacja jest dynamiczna i dzięki zmianom prawa, system kaucyjny do 2028 roku nie obejmuje opakowań szklanych. Kaucja zapłacona za opakowania po alkoholu rozliczana jest w innym systemie, który zależy od producentów.

Obecnie kartoniki po mleku i sokach nie są objęte systemem kaucyjnym. W przyszłości możemy spodziewać się poddaniu tych opakowań pod system kaucyjny, na ten moment ze względów logistycznych i higienicznych nie jest to możliwe – maszyna nie zczyta kodu kreskowego na opakowaniu.

Nie – obecnie butelki plastikowe po olejach nie są objęte systemem kaucyjnym.

Tak – po zwróceniu butelek plastikowych lub puszek metalowych w odpowiednim punkcie lub butelkomacie, otrzymujesz 100% zwrot kaucji.

Nie – dzięki dynamicznemu rozwojowi systemu kaucyjnego, możesz zwrócić opakowania w dowolnym punkcie zwrotu. Każdy sklep powyżej 200 m² ma obowiązek prowadzenia zbiórki opakowań objętych systemem kaucyjnym.

Nie – wystarczy, że butelki, które chcesz zwrócić, są opróżnione z płynu.

Nie – wymienione opakowania nie podlegają systemowi kaucyjnemu.

Odpady zbierane w butelkomacie są wstępnie weryfikowane już na etapie zwrotu – urządzenie przyjmuje wyłącznie opakowania spełniające określone kryteria systemu kaucyjnego. W przypadku, gdy do strumienia trafi odpad nieprawidłowy, jest on wychwytywany na dalszym etapie obsługi i przekazywany do odpowiedniego zagospodarowania. Zebrany materiał trafia następnie do wyspecjalizowanych instalacji, gdzie podlega dalszej kontroli i przygotowaniu do recyklingu, w tym – w razie potrzeby – ponownemu sortowaniu.

W systemie kaucyjnym zebrane butelki plastikowe i puszki trafiają do wysokiej jakości recyklingu. Z przetworzonych materiałów powstają nowe opakowania – np. kolejne butelki (tzw. rPET) lub puszki aluminiowe. Dzięki temu system kaucyjny umożliwia tzw. zamknięty obieg surowców, ogranicza produkcję plastiku pierwotnego i realnie wspiera ochronę środowiska.

Nie, system kaucyjny obejmuje wyłącznie puszki po napojach. Puszki po żywności czy konserwach nie są objęte kaucją i nie można ich zwrócić w butelkomacie. Należy je wyrzucić do pojemnika na metale i tworzywa sztuczne zgodnie z zasadami segregacji.

Opakowania przywiezione z zagranicy (np. butelki i puszki po napojach z Niemiec czy Austrii) nie podlegają polskiemu systemowi kaucyjnemu. Zwrot kaucji jest możliwy tylko dla opakowań oznaczonych i wprowadzonych do obrotu w Polsce. Takie opakowania należy oddać do odpowiednich pojemników do segregacji odpadów.

Kupon otrzymany za zwrot opakowań w systemie kaucyjnym ma określony termin ważności, zależny od sklepu lub sieci handlowej. Najczęściej wynosi od kilku dni do kilku miesięcy. Aby odzyskać kaucję, warto wykorzystać kupon w terminie wskazanym na wydruku.

Pierwszym operatorem systemu kaucyjnego w Polsce była Zwrotka SA – podmiot, który jako jeden z pionierów rozpoczął budowę i wdrażanie ogólnopolskiego systemu zbiórki opakowań objętych kaucją. Zwrotka od początku koncentruje się na tworzeniu nowoczesnej infrastruktury systemu kaucyjnego – obejmującej zarówno rozwiązania IT do raportowania i rozliczeń, jak i organizację logistyki zwrotów oraz współpracę ze sklepami i producentami napojów. Dzięki wczesnemu zaangażowaniu w rozwój systemu kaucyjnego w Polsce, Zwrotka zdobyła doświadczenie operacyjne jeszcze na etapie wdrożenia przepisów, wspierając wprowadzających, sieci handlowe oraz partnerów logistycznych w przygotowaniu do nowych obowiązków. Dziś Zwrotka pełni rolę partnera dla biznesu w zakresie systemu kaucyjnego – oferując kompleksową obsługę: od rejestracji i integracji systemów, przez raportowanie, aż po operacyjne zarządzanie zbiórką opakowań.