Z wizytą u słowackiego operatora systemu kaucyjnego

Słowacja wdrożyła ogólnokrajowy system kaucyjny w 2022 roku. W kraju liczącym niespełna 5,5 mln mieszkańców działa dziś ponad 3,5 tys. punktów zbiórki, a każdego dnia do systemu wraca średnio około 2,5 mln butelek PET i puszek aluminiowych. Już w pierwszym roku funkcjonowania system osiągnął poziom zbiórki przekraczający 70%, a w kolejnym roku wskaźnik ten wzrósł do ponad 90%, znacząco wyprzedzając cele unijne.

Pod względem założeń operacyjnych system słowacki jest bardzo zbliżony do rozwiązań wdrażanych w Polsce. Automaty przyjmują specjalnie oznakowane jednorazowe opakowania PET i puszki o pojemności od 0,1 do 3 litrów, wykorzystywane m.in. do napojów bezalkoholowych i piwa. Kaucja wynosi 0,15 euro za opakowanie. Warunkiem przyjęcia jest czytelny kod kreskowy, brak zgniecenia opakowania oraz zachowana nakrętka w przypadku butelek. Po przyjęciu opakowania automaty zgniatają je, co pozwala zwiększyć ich pojemność i zoptymalizować logistykę odbiorów.

Zebrane opakowania trafiają następnie do centralnego zakładu sortowania w miejscowości Kočovce – największego tego typu obiektu w kraju. To właśnie tam przygotowywany jest surowiec, który dalej przekazywany jest do firm zajmujących się recyklingiem tworzyw sztucznych i aluminium. Centralizacja sortowania oraz sprawnie działająca logistyka są jednym z filarów efektywności słowackiego systemu.

Podczas spotkania omawiano m.in.:

·       organizację sieci punktów zbiórki, w tym współistnienie zbiórki automatycznej i manualnej,

·       znaczenie spójnego systemu IT w zarządzaniu danymi, przepływem kaucji i raportowaniem,

·       działania edukacyjne skierowane do konsumentów i handlu, które miały kluczowe znaczenie w pierwszych miesiącach funkcjonowania systemu.

 

Słowackie doświadczenia pokazują, że sukces systemu kaucyjnego opiera się nie tylko na regulacjach, ale przede wszystkim na dobrze zaprojektowanych procesach operacyjnych, stabilnym zapleczu logistycznym oraz partnerskim podejściu do handlu – w szczególności mniejszych sklepów. To właśnie elastyczność rozwiązań i możliwość dostosowania formy zbiórki do realnych warunków placówki były jednym z czynników, które umożliwiły szybkie skalowanie systemu.

Dla Zwrotki wnioski płynące z funkcjonowania systemu na Słowacji stanowią ważny punkt odniesienia w dalszym rozwoju polskiego systemu kaucyjnego. Choć oba rynki różnią się pod kątem przyjętego modelu, jak również pod względem skali i struktury handlu, wiele rozwiązań ma charakter uniwersalny i może być skutecznie adaptowanych do polskich realiów. Regularna współpraca i dialog z operatorami z krajów, w których system kaucyjny już się sprawdził, to dla Zwrotki istotny element rozwoju efektywnego modelu działania w Polsce.